
'Noord-Koreaanse minister is gedood met luchtafweergeschut'; next. checkt
NRC.NEXT
20 mei 2015 woensdag
Section: weten
 Floris van Straaten
Dat meldden onder meer de BBC en CNN, op basis van Zuid-Koreaanse bronnen. 
Het was opnieuw een verbijsterend verhaal over de wreedheid van het Noord-Koreaanse regime en de wispelturigheid van leider Kim Jong-un. De 66-jarige minister van Defensie, generaal Hyon Yong-chol, die half april in Moskou nog een veiligheidsconferentie bijwoonde, zou twee weken later plotseling in ongenade zijn gevallen en geëxecuteerd, meldden verschillende internationale media. Niet zomaar met een kogel of door ophanging, maar op het terrein van de militaire academie in Pyongyang aan stukken geschoten met luchtafweergeschut, terwijl honderden mensen toekeken. Zijn noodlottige fouten? Hij zou orders van Kim Jong-un in de wind hebben geslagen hem zelfs af en toe hebben durven tegenspreken. Ook was hij in slaap gevallen tijdens een van Kims vele toespraken. Hyon is de meest prominente Noord-Koreaan wiens executie werd gemeld, sinds Kims machtige oom Jang Song-thaek in 2013 werd weggeplukt uit een partijvergadering, om enkele dagen later na een bliksemproces te worden doodgeschoten. 
Het nieuws kwam woensdag naar buiten na een vertrouwelijke briefing door leden van de Zuid-Koreaanse inlichtingendienst NIS voor een parlementaire commissie in Seoul. Commissievoorzitter Kim Gwang-lim vertelde het verhaal vervolgens aan journalisten. Het was volgens de NIS afkomstig van verschillende, niet nader genoemde bronnen. 
Een woordvoerder van de inlichtingendienst zaaide de volgende morgen verwarring door te verklaren dat de NIS nog niet kon instaan voor de manier waarop generaal Hyon was gedood. Maar dat hij was weggezuiverd stond voor hen vast. 
Uit Noord-Korea zelf kwam, anders dan in het geval van oom Jang, ditmaal geen bevestiging. De Noord-Koreanen maakten maandag wel de Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye (die na de NIS-berichten had gesproken van ,,extreme terreur") uit voor ,,addergebroed" en ,,slaapwandelaarster". Over de minister spraken de Noord-Koreaanse staatsmedia echter met geen woord. 
De werkelijke toedracht valt bijzonder moeilijk vast te stellen omdat het Noord-Koreaanse machtscentrum uitzonderlijk gesloten is. Slechts zeer incidenteel komen er brokjes informatie naar buiten via overlopers of via bronnen die via corruptie toegang tot bepaalde informatie krijgen. Noord-Koreawatchers zijn het er niet over eens of het verhaal over de val van generaal Hyon en zijn gruwelijke einde klopt. Bij de meesten, zoals de vooraanstaande hoogleraar Andrei Lankov, lijdt het geen twijfel dat de minister van Defensie op hardhandige wijze is weggewerkt. Maar of dat echt met luchtafweergeschut is gebeurd, daarvan is ook hij niet zeker. 
Voor zover valt na te gaan is generaal Hyon na 28 april niet meer in het openbaar gesignaleerd. Die avond, zoals de staatsmedia de volgende dag meldden, woonde hij een concert bij in Pyongyang, waar onder meer Kim Jong-uns recente beklimming van de 'heilige' berg Baekdu werd verheerlijkt. 
Sommige experts wijzen erop dat het merkwaardig is dat de autoriteiten ditmaal geen poging lijken te hebben gedaan generaal Hyon meteen uit alle computerbestanden, archieven en foto's te schrappen. Bij oom Jang volgde zo'n grote wis- en veegoperatie wel onmiddellijk. Nog tot 11 mei werden er oude beelden op de staatstelevisie vertoond waarop ook generaal Hyon te zien was. 
Maar de informatie van de NIS kan niet zomaar terzijde worden geschoven. (Wat overigens niet betekent dat ze er nooit naast hebben gezeten.) De Zuid-Koreaanse spionnen waren in 2013 ook de eersten die de val van oom Jang meldden. De NIS was ook de bron van het nieuws dat er dit jaar al 15 executies hebben plaatsgevonden. Ook zegt de NIS dat generaal Hyon niet de eerste was die met luchtafweergeschut is gedood. Dat lot trof in 2013 ook twee medewerkers van Jang. 
Er zijn sterke aanwijzingen dat generaal Hyon van het toneel is verdwenen, maar het is niet te checken. Dat geldt evenzeer voor de macabere wijze waarop de minister aan zijn eind zou zijn gekomen. 
 